Pomiędzy wieloma roślinami leczniczymi, czosnek (łacińska nazwa allium sativum) jest prawdopodobnie jedynym, którego użyteczność została tak mocno potwierdzona. Stosowano go do celów leczniczych już w epoce kamiennej. Pierwsze zapiski na jego temat pochodzą, sprzed około 4,5 tysięcy lat!

Czosnek był używany i jest nadal w Europie, Rosji, na Bałkanach, w Chinach, Indii i Egipcie. Uważa się, że roślina ta pochodzi z krajów orientalnych. W wielu cywilizacjach jest ona używana jako przyprawa do gotowania — fakt, który może być ważny gdy dyskutujemy o jej bezpieczeństwie.
Badania nad czosnkiem trwają od dziesięcioleci, a podczas ostatnich dziesięciu lat stały się bardzo ścisłe naukowo. Dowód świadczący o jego zaletach leczniczych jest teraz tak naukowo nieodparty, że w Niemczech (gdzie zostało przeprowadzonych ostatnio większość badań) został oficjalnie zarejestrowany lek czosnkowy sprzedawany na receptę.

Wcześniejszy i przekonywający dowód, że czosnek może chronić przed chorobami serca, pochodzi z tzw. Badania Siedmiu Krajów. Wzięło w nim udział 1200 mężczyzn w wieku od 40 do 59 lat, mieszkających w siedmiu różnych krajach. Zostali oni zbadani na początku doświadczenia i następnie obserwowano ich przez 15 lat. Najwyższy poziom chorób wieńcowych serca stwierdzono u osób z tych krajów, gdzie spożywano mało czosnku (tj. Finlandii), natomiast w „narodach zjadaczy czosnku", takich jak kraje śródziemnomorskie, poziom ryzyka był znacznie mniejszy. Takie badania są bardzo interesujące, gdyż właściwie ukierunkowują naukowców. Jednak one nie mogą nigdy dostarczyć dowodu za lub przeciw, po prostu dlatego że zbyt wiele innych czynników, poczynając od różnej budowy genetycznej, a kończąc na różnym stylu życia, może odgrywać istotną rolę w badanym zjawisku. Dlatego wnioski wyciągane z takich doświadczeń mogą być fałszywe.
Czosnek ma wiele korzystnych właściwości, które mogą chronić nasze serce, ale najważniejszą jest to, że normalizuje on poziom lipidów we krwi. W porównaniu do niektórych nowych, syntetycznych leków, efekt może być mniej wyraźny. Jednak u większości ludzi leczenie za pomocą czosnku, diety i ćwiczeń sprowadzi poziom cholesterolu do normy.
Gdy zachodzi proces twardnienia tętnic, lipidy we krwi są utleniane, co sprawia, że stają się jeszcze bardziej niebezpieczne. Czosnek powstrzymuje ten proces. Czosnek ma bowiem właściwości przeciwutleniające, co daje mu większą moc obniżania poziomu lipidów.
Obecnie nie znany jest dokładnie mechanizm oddziaływania czosnku na lipidy. Większość dowodów wskazuje na to, że produkcja cholesterolu, która ma miejsce w wątrobie, jest hamowana w obecności składników czosnku.

Prawdziwa atrakcyjność czosnku polega na tym, że ma on liczne dodatkowe właściwości, które mogą pomóc przeciwdziałać chorobom wieńcowym serca. Wysokie ciśnienie krwi i cukrzyca są innymi czynnikami ryzyka. Czosnek wyraźnie obniża podniesione łagodnie ciśnienie krwi. Istnieje też dowód, że normalizuje poziom glukozy we krwi u pacjentów z cukrzycą. Poprawia również przepływ krwi, gdyż czyni ją bardziej płynną i sprawia, że komórki krwi stają się mniej lepkie, a płytki krwi mniej się skupiają. Ponadto czosnek wpływa na system krzepnięcia krwi w taki sposób, że ciało wykazuje mniejszą skłonność do tworzenia skrzepów i większą skłonność do ich rozpuszczania, jeżeli one zaczopowały naczynia krwionośne.
Czosnek także chroni serce w bardziej bezpośredni sposób. Wykazano, że zabezpiecza on przed nieregularnymi uderzeniami serca i uszkodzeniami komórek, kiedy brakuje tlenu. Czosnek również ogranicza zdolność komórek w ścianach naczyń do wzrostu, mnożenia się i zatykania naczyń; taki efekt może być zademonstrowany na przykład w kulturach komórkowych.
Czosnek ma działanie wielokierunkowe. Może on chronić przed chorobami wieńcowymi serca dzięki synergizmowi. Nawet jeśli każdy z pojedynczych efektów może być słabszy niż skutek osiągany przez silne leki syntetyczne, to wieloczynnikowy potencjał tej rośliny sprawia, że leczenie za pomocą czosnku jawi się jako bardzo obiecująca metoda. Mówiąc inaczej: w celu uzyskania wszystkich korzystnych efektów, jakie daje czosnek, pacjent musiałby wziąć ogromną ilość leków syntetycznych.

Niektóre właściwości czosnku mogą być użyteczne w przypadku innych chorób i większość z nich została wykazana w próbach ze zwierzętami lub w testach wykonanych w probówkach. Czosnek, jak wykazano, zabija bakterie, wirusy i grzyby oraz stymuluje system odpornościowy, co czyni go potencjalnie użytecznym środkiem w leczeniu infekcji, a nawet raka. Doświadczenia pokazały też, że czosnek powstrzymuje rozwój nowotworu. Dane zbiorcze z wszystkich typowych, kontrolowanych prób wskazują, że leczenie za pomocą czosnku powoduje obniżenie poziomu cholesterolu o 0,77mmol/l więcej niż placebo. W porównaniu do placebo także spadek poziomu trójglicerydów był większy o 0,31mmol/l, Podobne analizy zamieszczone w publikowanej literaturze wskazują, że średnia obniżka poziomu trójglicerydów, jaką przypisuje się leczeniu czosnkiem, wynosi 0,6mmol/l, co równa się spadkowi o 9%.
Stosunkowo nowa próba szczególnie wyraźnie pokazuje ten efekt. W tym badaniu, prowadzonym przez Madera w Niemczech, ponad 200 pacjentów z podwyższonym poziomem cholesterolu było leczonych za pomocą placebo i tabletek czosnkowych. Wyniki pokazują średni spadek cholesterolu o 12% i trójglicerydów o 17%. U osób mających bardzo wysoki poziom cholesterolu na początku badania, ten spadek był jeszcze większy.
Inni badacze sprawdzali, czy czosnek spowoduje zmianę w poziomie trójglicerydów po spożyciu tłustego posiłku, po którym zwykle występuje znaczny wzrost ich poziomu. W tym celu zdrowi ochotnicy spożywali dwa posiłki testujące, które zawierały nie mniej niż l00g masła. Przed jednym z posiłków dawano im wcześniej 900mg czosnku w proszku, w przypadku drugiego posiłku nie byli wcześniej poddawani żadnemu leczeniu. Wzrost poziomu trój glicerydów był wybitnie osłabiony, kiedy podawano czosnek.